Begroting 2020

Thema Zorg en Welzijn

Doelen en speerpunten

Onderwerpen

Opvoeden & opgroeien

Leefbaarheid, meedoen en gezondheid

Participatie en bestaanszekerheid

Opvoeden & opgroeien

Opvoeden en opgroeien met samenhangende preventie

Wat willen we bereiken?

De opvoed- en opgroeiproblematiek is in onze gemeente kleiner dan in veel andere Friese gemeenten. Preventie kent binnen de gemeente Heerenveen een goede basisstructuur en een goed basisaanbod. Opgroeien en opvoeden gaat ook hier niet vanzelf. Ons doel is dat kinderen, jongeren en gezinnen er niet op achteruit gaan op het gebied van gezondheid, opvoeding en ouderschap, overgewicht en leefstijl. Daarnaast willen wij een rijk aanbod houden voor het stimuleren van de ontwikkeling van kinderen en jongeren.

Wat gaan we daarvoor doen?

  • We blijven het jongerenwerk, jeugdgezondheidszorg, preventieteams en andere inzet continueren.
  • Voor specifieke risico’s, zoals kindermishandeling, stellen we actie- of uitvoeringsplannen op.

Sterke pedagogische basisvoorzieningen en kansengelijkheid

Wat willen we bereiken?

Kinderen en jongeren groeien op in verschillende situaties. Ze krijgen niet allemaal dezelfde kansen om zich optimaal te ontwikkelen. Dit kan leiden tot ongelijke startposities - en daarmee tot ongelijke kansen. Wij streven naar gelijke ontwikkelingskansen voor kinderen en jongeren. Daarom zetten we in op integrale samenwerking rondom kinderen en ouders en op de versterking van pedagogische basisvoorzieningen. Met onder andere peuteropvang en scholen voor basis- en voortgezet onderwijs werken we toe naar meer samenhang en een rijk programma. Denk daarbij aan de ontwikkeling van integrale kindcentra en samenhang tussen jeugdhulp en (passend) onderwijs. Ons ideaal is dat alle kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen. Daarnaast is het ons ideaal dat professionals als pedagogisch medewerkers, leerkrachten, jeugdverpleegkundigen, gezinswerkers en jeugdhulpverleners vanuit één pedagogische visie in teams samenwerken.

Wat gaan we daarvoor doen?

  • Samen met schoolbesturen de Lokale Educatieve Jeugd Agenda uitvoeren.
  • Samen met peuteropvangaanbieders en schoolbesturen 'Jong geleerd, wordt vroeg gedaan', het Beleidsplan Voorschoolse Voorzieningen en Voor- en Vroegschoolse Educatie gemeente Heerenveen 2020 - 2023 uitvoeren.

Getransformeerde en beheersbare jeugdhulp

Wat willen we bereiken?

Op basis van de Jeugdwet zijn gemeenten inhoudelijk en financieel verantwoordelijk voor alle vormen van jeugdhulp. Tegelijkertijd werken gemeenten verplicht samen met andere betrokken partijen. De gemeente is slechts een van de toegangen tot jeugdhulp, naast bijvoorbeeld huisartsen en (gezins)voogden. Ondanks deze beperkende factoren hebben we in de afgelopen jaren een begin gemaakt met de zorginhoudelijke transformatie. De uitgaven waren de eerste jaren beheersbaar. De komende jaren moeten we de échte omslag naar een getransformeerde (sneller, dichterbij en meer op maat) en beheersbare jeugdhulp maken.

Wat gaan we daarvoor doen?

  • We willen jeugdhulp dichterbij organiseren. Bijvoorbeeld doordat gezinswerkers van het Team Jeugd en Gezin (aanvullend op de meitinkers en preventieteams) dichter bij het onderwijs, de huisarts en de kinderopvang beschikbaar en aanwezig zijn.
  • We voeren met partners Doorbraak! uit.
  • Om de betaalbaarheid van de uitvoering van de Jeugdwet te herstellen en in aansluiting op de adviezen die uitgebracht zijn door de taskforce Kostenbeheersing jeugdhulp, voeren we de adviezen lokaal en regionaal door.
  • We werken met partners aan het actieplan 'Foar Fryske Bern'.

Leefbaarheid, meedoen en gezondheid

Inwoners wonen langer thuis

Wat willen we bereiken?

Wij willen er nu en in de toekomst voor zorgen dat onze inwoners zo lang mogelijk in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen. We richten ons hierbij op het versterken van de zelfredzaamheid, het verstevigen van de sociale omgeving en het vergroten van de bewustwording van de eigen levensloop. We garanderen ondersteuning aan onze kwetsbare (ofwel aantoonbaar minder-valide) inwoners als de eigen kracht en het sociaal netwerk hen niet meer voldoende hulp kunnen bieden. Als langer thuis wonen niet meer verantwoord is, zetten wij ons in om de overgang naar een intramuraal verblijf te versoepelen. De lokale woonopgave voor onze ouderen maakt structureel onderdeel uit van de prestatieafspraken met de corporaties. We voeren de maatregelen uit het plan ‘Soarch for Thûs’ uit.

Wat gaan we daarvoor doen?

  • We versterken de zelfredzaamheid, participatie en sociale omgeving van onze ouderen. Dit doen wij samen met onze maatschappelijke partners via gebiedsgerichte preventieteams.
  • Jaarlijks gaan we in gesprek met de corporaties om de woonopgave voor de hulpbehoevende ouderen te bepalen.  
  • Wij voeren de maatregelen uit het plan Soarch for Thûs uit (https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=heerenveen&id=100096989).
  • We houden de bestaande maatschappelijke accommodaties.

De betaalbaarheid en daarmee de kwaliteit van onze Wmo-ondersteuning staat onder druk

Wat willen we bereiken?

Onze bevolking is geleidelijk aan het vergrijzen. Daardoor neemt de vraag naar zorg en ondersteuning toe, voornamelijk onder de doelgroep 75 jaar en ouder. Vooral de vraag naar hulp bij het huishouden en het Wmo-vervoer neemt toe. Naast deze ontwikkeling legt de Rijksoverheid de beleidsvrijheid steeds meer aan banden. Een voorbeeld is het abonnementstarief (iedereen dezelfde eigen bijdrage, ongeacht verschil in inkomen, gezinssamenstelling, leeftijd of het gebruik). Ook heeft de Rijksoverheid bepaald dat gemeenten een reëel tarief moeten betalen voor de ondersteuning. Daarnaast stijgen de CAO’s en stijgen onze tarieven en uitgaven aanzienlijk, terwijl de rijksbijdrage niet toeneemt. Daarom moeten we kritisch kijken naar de lokale sturingsmogelijkheden. Het beleid dat iedereen langer zelfstandig moet blijven wonen zorgt voor een toenemende en langer durend beroep op onze voorzieningen. We willen dat onze maatwerkvoorzieningen financieel en kwalitatief toegankelijk zijn, nu en in de toekomst.

Wat gaan we daarvoor doen?

  • De Rijksoverheid heeft verschillende maatregelen genomen om de beleidsvrijheid van gemeenten in te perken. Wij brengen in kaart waar wij nog wel (wettelijk) op mogen sturen binnen de wet, het beleid, de inkoop, de toegang en de administratie. Waar dat van belang is, zullen wij uw raad voorstellen voorleggen.   
  • Op basis daarvan herijken wij onze maatwerkvoorzieningen om die financieel en kwalitatief toekomstbestendig te maken.
  • Wij monitoren actief de gevolgen van het abonnementstarief en nemen deel aan het landelijke VNG onderzoek 'invoering abonnementstarief'.

Voorkomen roken, overgewicht en problematische alcoholgebruik

Wat willen we bereiken?

Wij willen nadrukkelijk aandacht hebben en houden voor de onderwerpen roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik. Het Nationaal Preventieakkoord richt zich op deze thema's. We gaan deze onderwerpen lokaal verder uitwerken. We willen minder rokers, minder inwoners met overgewicht en minder problematisch alcoholgebruik ten opzichte van de meest recente GGD-rapportage 'gezondheidsonderzoek'.

Wat gaan we daarvoor doen?

  • Aan de hand van het Nationaal Preventieakkoord gaan wij ons via een lokaal uitvoeringsporgamma meer inzetten om roken, overgewicht en (overmatig) alcoholgebruik te voorkomen. Van jong tot oud.
  • We continueren onze lokale aanpak Jongeren Op Gezond Gewicht.

Meer mantelzorgers en vrijwilligers ondersteunen

Wat willen we bereiken?

In 2019 was 12 procent van de mantelzorgers overbelast. We willen deze overbelasting verminderen en mantelzorgers en vrijwilligers ondersteunen. We zetten ons in om het aantal vrijwilligers te laten groeien. Mantelzorgers en vrijwilligers moeten weten dat ze er niet alleen voor staan.

Wat gaan we daarvoor doen?

  • We continueren onze bestaande ondersteuning voor mantelzorgers en vrijwilligers.
  • Aan de hand van een uitvoeringsprogramma willen wij minder overbelasting van mantelzorgers en meer vrijwilligers.

Zorgen voor een lager risico op psychische problemen

Wat willen we bereiken?

We willen het aantal inwoners dat risico loopt op psychische problemen verlagen. We willen voorkomen dat inwoners angststoornissen, depressies of andere vormen van psychische en of psychosociale problemen ontwikkelen. Door preventie zal het aantal overlastgevende situaties door verwarde personen ook verder verminderen. Ook zullen inwoners minder beroep doen op onze Wmo-voorzieningen.  

Wat gaan we daarvoor doen?

  • We continueren de inzet van de preventieteams.
  • We zorgen voor goede begeleiding van inwoners die uitstromen uit beschermd wonen of maatschappelijke opvang. Dat doen we onder meer met het plan van aanpak 'De Opstapper'.
  • We zorgen voor een integrale aanpak.
  • Ook blijven we ons inzetten om overlastgevende situaties te voorkomen en te verminderen.
  • We bieden onze inwoners via het maatschappelijk werk en/of ons Zorg- en Veiligheidsteam voldoende ondersteuning. Zo hoeven zij niet langer - of minder snel - een beroep te doen op maatwerkvoorzieningen.

Meer uitstroom beschermd wonen

Wat willen we bereiken?

We zien dat de uitstroom beschermd wonen nog niet slaagt. De vraag naar dergelijke ondersteuning neemt nog niet af. Daardoor lopen de tekorten op het provinciaal budget elk jaar verder op. We willen bereiken dat minder mensen intramuraal worden opgevangen. Ook is ons doel dat meer mensen via de Thuisplus-variant (zelfstandig wonen met forse ondersteuning) doorstromen naar de reguliere thuisondersteuning (lichtere ondersteuning thuis). Hiermee willen wij grip krijgen op de uitgaven en voorkomen dat de tekorten nog verder oplopen.

Wat gaan we daarvoor doen?

  • We zetten bij de toegang het Regionaal Expertise Team in om scherp aan de wind te indiceren.
  • Provinciaal zetten wij ons in om het toezicht en het contractmanagement richting de zorgaanbieders te versterken.
  • We continueren onze lokale inzet van de specialistische thuisondersteuning 'De Opstapper' om onze inwoners zoveel mogelijk thuis te laten wonen.

Participatie en bestaanszekerheid

Samen op weg naar duurzaam passend werk

Wat willen we bereiken?

Onze gemeente heeft veel werk te bieden voor de regio. De groei van werkgelegenheid staat vaak voorop, maar het moet ook gaan over het behouden van werk. Een groeiende groep mensen is voor hun inkomen afhankelijk van een kleiner wordende groep werkenden. We moeten alle mensen inzetten en een kans geven op de arbeidsmarkt. De inrichting en de samenhang tussen de uitvoering van de Participatiewet en de Wet Sociale Werkvoorziening (Caparis) is daarom heel belangrijk. Financieel is de specifieke rijksbijdrage ook van belang. De huidige bijdrage van 18,9 miljoen dekt onze bijstandsuitgaven. Gezien de landelijke daling van uitkeringen gaat deze bijdrage in 2020 fors omlaag. Tijdens het schrijven van deze begroting weten we nog niet met welk bedrag (het ministerie maakt eind oktober het budget bekend).

Wat gaan we daarvoor doen?

Uitvoeringsprogramma Werk:

  • In 2020 dalen we verder naar 1.140 uitkeringen, dat is 300 minder dan in 2017.
  • We zetten maatregelen in op het gebied van instroom, uitstroom en handhaving.
  • We starten de werkgeverscampagne 'Meer dan werkgever'.

Financieel gezonder worden

Wat willen we bereiken?

Zo’n 15 procent van onze huishoudens leeft op of onder de zogenaamde armoedegrens. We hebben het dan in brede zin ook over de groep ‘werkende armen’. Hoe zorgen we ervoor dat ook zij kunnen blijven meedoen? We willen dat ook deze groep een fatsoenlijk en verrijkt bestaan heeft.

Wat gaan we daarvoor doen?

Met de uitvoeringsprogramma's 'Eerder herkennen van schulden' en 'De aanpak van armoede'
zetten we in op:

  • Eerder signaleren van betalingsachterstanden en potentiële schulden.
  • Meer mensen in preventief beheer.
  • Het kunnen inzetten van kleine saneringskredieten.
  • Sport en cultuur voor ieder huishouden.
  • Meer bekendheid geven aan regelingen uit de budgetgids.
  • Meer mensen aan het werk.

We helpen meer mensen die moeite hebben met lezen en schrijven

Wat willen we bereiken?

Veel maatschappelijke problemen zijn te herleiden naar het niet goed begrijpen van (digitale) tekst. Wij willen onze inwoners helpen die moeite hebben met lezen en schrijven.

Wat gaan we daarvoor doen?

Uitvoeringsprogramma 'De aanpak van laaggeletterdheid':

  • Meer mensen helpen die moeite hebben met lezen, schrijven en digitale vaardigheden.
  • Bewustwordingscampagne.
  • Eenvoudiger communiceren (zoals in brieven van de gemeente).

Caparis

Wat willen we bereiken?

Caparis is onze uitvoerder van de Sociale werkvoorziening. In 2020 zijn er 4 aandeelhouders die in ieder geval de komende vijf jaar een sterke sociale onderneming willen neerzetten die uitvoering geeft aan de sociale werkvoorziening en onderdelen van de Participatiewet. We hebben bij Caparis 275 fte aan het werk.  

Wat gaan we daarvoor doen?

  • Volgens het raadsbesluit van 16 september 2019 wijzigen we Gemeenschappelijke regeling Sociale werkvoorziening Fryslân in een bedrijfsvoeringsregeling. Deze regeling is dan in werking.
  • We nemen een aanwijzingsbesluit voor de uitvoering van de Sociale Werkvoorziening en een verordening alleenrecht om diensten af te nemen bij Caparis.
  • We sluiten dienstverleningsovereenkomsten af voor de Wsw en de Participatiewet.
  • De statuten van de Caparis NV worden gewijzigd.