Begroting 2020

Thema Wonen en Leven

Doelen en speerpunten

Samen met de inwoners en bedrijven in de gemeente Heerenveen richten we ons op prettig wonen, werken, verblijven en gebruik van onze omgeving en faciliteiten. We betrekken hen bij veel aspecten die hen aangaan. Van beleidsontwikkeling tot operationele inrichting. Voor enkele zaken zijn we afhankelijk van of moeten we samenwerken met andere overheden zoals buurgemeenten, de provincie en het waterschap.

Onderwerpen

Implementatie Omgevingswet

Wet kwaliteitsborging bouwen; preventieve bouwtoets

Verbeteren mobiliteit en bereikbaarheid

Leefbare, vitale wijken en dorpen

Versterken van recreatie en toerisme

Mogelijk maken van aansprekende sport- en cultuurevenementen

Geschikte, veilige en betaalbare huisvesting voor iedereen

Implementatie Omgevingswet

Programma implementatie omgevingswet

Wat willen we bereiken?

We bereiden ons tijdig voor op de nieuwe Omgevingswet, die op 1 januari 2021 ingaat. De Omgevingswet vraagt forse veranderingen. De wet verplicht de gemeente om een integrale, gemeentebrede Omgevingsvisie (beleid op hoofdlijnen) en een gemeentedekkend Omgevingsplan (regels) op te stellen. Daarnaast moet de gemeente op 1 januari 2021 de (digitale) dienstverlening op orde hebben en aangesloten zijn op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). In het DSO zijn alle digitale stromen samengebracht. In dit digitale omgevingsloket kunnen initiatiefnemers, overheden en belanghebbenden snel zien wat is toegestaan in de fysieke leefomgeving.

Wat gaan we daarvoor doen?

We doen dit door uitvoering te geven aan het Programma invoering Omgevingswet. Zie de vastgestelde startnota implementatie Omgevingswet Heerenveen.

Omgevingsvisie

Wat willen we bereiken?

We willen een Omgevingsvisie die voor de raad dient als nieuw 'beleidskompas' voor de fysieke leefomgeving, voor de middellange en lange termijn.

Wat gaan we daarvoor doen?

We stellen een Nota van uitgangspunten op met de beleidsbasis voor de Omgevingsvisie. Deze werken we uit tot een digitaal opgezet en ontsloten visie. Met een participatietraject betrekken we inwoners en beleidspartners er actief van begin tot einde bij.  

Programma

Wat willen we bereiken?

In het Omgevingsplan leggen we de thema’s en/of gebieden vast die nader worden uitgewerkt in programma's. Het programma is één van de instrumenten onder de Omgevingswet. Het geeft uitvoering aan de doelen uit de Omgevingsvisie. Afhankelijk van de opgaven en ambities starten we meerdere programma’s op. Deze kunnen een lange of kortere doorlooptijd hebben.

Wat gaan we daarvoor doen?

We maken zichtbaar hoe we ons geldende beleid in de vorm van programma’s onder de nieuwe Omgevingswet opnemen.

Omgevingsplan

Wat willen we bereiken?

We ontwikkelen stapsgewijs een (samengesteld) Omgevingsplan voor de hele gemeente. Per 1 januari 2021 moeten alle nieuwe ruimtelijke plannen zijn vastgesteld als omgevingsplan. De nieuwe deel- omgevingsplannen vervangen uiteindelijk alle bestemmingsplannen. Daarvoor hebben we tot 2029 de tijd.

Wat gaan we daarvoor doen?

We werken twee Omgevingsplannen uit als pilot om de gewenste plansystematiek onder de Omgevingswet te ontwikkelen. Het 'ja, mits'-beleid en een goede afstemming met Omgevingsvisie, programma's en vergunningverlening staan centraal. We schrijven de systematiek uit in een handboek Omgevingsplan. Dit vormt de basis voor alle nieuwe plannen.

Digitaal Stelsel Omgevingswet ( DSO)

Wat willen we bereiken?

Uiterlijk 1 januari 2021 moeten we de gemeentelijke applicaties, informatiesystemen en processen koppelen aan het landelijke DSO. De Omgevingswet vereist namelijk dat alle digitale informatie op één centrale plek te vinden is: in het Omgevingsloket. Het DSO vervangt niet alleen de bestaande toepassingen Omgevingsloket Online (OLO), maar ook Ruimtelijkeplannen.nl en de Activiteitenbesluit Internet Module (AIM). Er worden ook informatieproducten (informatiehuizen zoals bodem, geluid e.d.) en een samenwerkingsvoorziening toegevoegd.

Wat gaan we daarvoor doen?

We starten het project DSO in 2019 met een nulmeting om te zien waar we nu staan ten opzichte van de verplichte en wenselijke ontwikkelingen. We maken de opgaven zichtbaar en bepalen de ambitie. We werken en voeren het projectplan in 2020 verder uit, zodat we op tijd zijn aangesloten op het DSO. Ook de gewenste 'klantreis' wordt meegenomen. Hierin werken we de aanpassing van onze werkprocessen op de Omgevingswet uit.

Wet kwaliteitsborging bouwen; preventieve bouwtoets

Doel en inhoud van de wet

Wat willen we bereiken?

Op 14 mei 2019 nam de Eerste Kamer de ‘Wet kwaliteitsborging voor het bouwen’ aan. De wet kwaliteitsborging moet de kwaliteit van bouwwerken verbeteren en de positie van de opdrachtgever versterken. De aansprakelijkheid van aannemers ten opzichte van opdrachtgevers wordt uitgebreid. Invoering van de wet is gepland op 1 januari 2021. Als organisatie willen wij hier ons adequaat op voorbereiden.

Waar gemeenten nu de preventieve bouwtechnische toets uitvoeren voor alle aanvragen omgevingsvergunningen ‘bouw’, geldt dit straks alleen nog maar voor complexe bouwwerken. Voor de minder complexe bouwwerken gaat de gemeente geen preventieve toets meer doen, maar geldt het nieuwe stelsel. De bouwtechnische toets wordt dan uitgevoerd door een 'kwaliteitsborger'. Met de introductie van de kwaliteitsborger (private partij) ontstaat een nieuwe taak en rol in het bouwproces.

Wat gaan we daarvoor doen?

Tot de invoering van de wet in 2021 doen we met ongeveer 10% van de eenvoudigere bouwprojecten pilotprojecten. Op dit moment loopt er binnen de gemeente Heerenveen één project waar we ervaring met de nieuwe manier van werken opdoen. Vanwege dit project zijn wij als gemeente benaderd om mee te doen aan de ‘10%-pilot’.
Omdat deze pilot ons de mogelijkheden biedt om ons voor te bereiden op de toekomst hebben we hier positief op gereageerd. Wij kunnen ermee inspelen op de benodigde aanpassing van de bedrijfsvoering. Een andere reden om mee te doen is dat het ook de private partijen die actief zijn in de ‘bouwkolom’ in Heerenveen de mogelijkheid biedt ervaring op te doen. Daarmee hopen we dat de overgang van het oude naar het nieuwe regime voor de opdrachtgever zo soepel mogelijk verloopt.

De wet zal ook invloed hebben op de financiële bedrijfsvoering. Voor aanvragen die vallen onder het nieuwe regime verzorgt de gemeente niet meer de bouwtechnische toetsing en controle. De gemeente brengt dan ook minder uren en daarmee leges in rekening. Voor 2020 geldt dit voor de pilotprojecten. Voor 2021 en daarna voor alle aanvragen die onder de nieuwe wet vallen. We passen de legesverordening 2020 en volgende hierop aan.

Verbeteren mobiliteit en bereikbaarheid

Fietsplan

Wat willen we bereiken?

Onderdeel van het fietsplan is de regionale ‘Fietsagenda Zuidoost-Fryslân 2019-2023’. Met deze fietsagenda geven we in de regio extra prioriteit aan het stimuleren van het fietsgebruik. Dit doen we door het comfortabeler, sneller en aantrekkelijker maken van het regionaal fietsnetwerk. De onderlinge afstanden tussen de voorzieningen en dorpen zijn relatief kort. Ook zorgt de opkomst van de e-bike ervoor dat de fiets een meer en meer aantrekkelijk alternatief voor de auto wordt.
We werken op dit gebied samen met de gemeenten Ooststellingwerf, Opsterland, Smallingerland en Weststellingwerf. Ook de provincie Fryslân is aangehaakt.
In 2019 waren onze prioriteiten:

  • Het uitvoeren van een tracéstudie voor een snelfietsroute tussen Heerenveen en Drachten.
  • Het uitvoeren van een quickscan naar de kwaliteitsverbetering van de hoofdfietsroutes in Zuidoost-Fryslân.

De resultaten van bovengenoemde punten en overleggen en afstemmingen leiden tot een fietsplan, inclusief de financiële consequenties.
Dit wordt in januari 2020 aan u voorgelegd.

Wat gaan we daarvoor doen?

Onderdelen van het fietsplan zijn op dit moment in onderzoek. Dit betreft een quickscan naar de gewenste voorrangssituatie voor fietsers op rotondes binnen de bebouwde kom. Daarnaast voert een adviesbureau in opdracht van de gezamenlijke gemeenten een tracéstudie uit naar een snelfietsroute tussen Heerenveen en Drachten. Ditzelfde bureau voert ook een quicksscan uit naar de kwaliteitsverbetering van de hoofdfietsroutes in Zuidoost-Fryslân.

Bereikbaarheid A32

Wat willen we bereiken?

We voeren de werkzaamheden aan de A32 uit in diverse deelprojecten.
Daarna pakken we de kruising tussen de Burgemeester Falkenaweg en de Oranje Nassaulaan op.
Dit alles moet leiden tot een betere bereikbaarheid van de A32 en een betere verbinding tussen Heerenveen en de Rijksweg. Een ander doel is om de verkeersituatie op de A32 veiliger te maken en de doorstroming te bevorderen.

Het autoverkeer tussen de kruisingen Burgemeester Falkenaweg en de Oranje Nassaulaan/A32 loopt op termijn vast. Dit leidt tot overlast op het gemeentelijk wegennet en verstoort de leefbaarheid. Ook veroorzaakt het terugslag van files richting de aansluiting op de A32.
Uit een quickscan naar mogelijke oplossingen voor betere doorstroming blijkt dat er een investering nodig is voor een turbo-rotonde en voor een veilige fietsoversteek. De belangrijkste stromen moeten we ongelijkvloers afwikkelen. Dit vraagt om forse éénmalige investeringen tussen € 6 miljoen en € 8 miljoen. Deze investering en de bijbehorende kapitaallasten zijn niet opgenomen in de begroting. De incidentele middelen voor 2020 en 2021 zijn nodig om de planvoorbereiding te starten.

Wat gaan we daarvoor doen?

Aansluiting A32 - K.R. Poststraat
De planning is dat in 2021 de aansluiting van de K.R. Poststraat op de A32 volledig is aangepast. In 2020 starten de werkzaamheden.

Aanslutiting A32 - Oranje Nassaulaan
Het doel is om de de K.R. Poststraat en Oranje Nassaulaan niet gelijktijdig met elkaar "op de schop te nemen".
In 2020 start de voorbereiding (contractvorming) om de werkzaamheden op de markt te zetten.
De uitvoeringsaanvaang vindt daarna (niet in 2020) plaats.

Burgemeester Falkenaweg en de Oranje Nassaulaan/A32
In 2020 starten voorbereidende werkzaamheden. De voorbereiding bestaat onder andere uit nader onderzoek, een participatietraject, de ontwikkeling van verschillende scenario's en het beoordelen van deze scenario's op effectiviteit.

Leefbare, vitale wijken en dorpen

Actualisatie onderhoud kapitaalgoederen en beheer openbare ruimte

Wat willen we bereiken?

In 2016 stelde u het 'Kwaliteitsplan kapitaalgoederen en beheer openbare ruimte' vast. Elke vier jaar is een actualisatie nodig. We stellen het onderhoudsgebied, de onderhoudstoestand en de maatregelen opnieuw vast. Het gaat bijvoorbeeld om onderhoud van wegen, voet- en fietspaden, oevers en kaden, groen en civieltechnische kunstwerken zoals bruggen en tunnels. Hieruit volgt een nieuw en geactualiseerd kwaliteitsplan.

Wat gaan we daarvoor doen?

Om inzicht te krijgen in de actuele onderhoudstoestand van de genoemde vakgebieden in het 'Kwaliteitsplan kapitaalgoederen en beheer openbare ruimte' hebben we in 2019 per vakdiscipline inspecties uitgevoerd. Specifiek voor groen is dit vertaald in een schouw die we diverse malen per jaar uitvoeren.
Uiteindelijk leggen de resultaten van de schouw van groen/de buitenruimte en de stand van het uitgevoerde beheer van onder andere de wegen, de (civieltechnische) kunstwerken, enz. langs de lat.
Vervolgens beoordelen we of dit nog het gewenste niveau is. Het biedt u de mogelijkheid om, indien gewenst, keuzes te maken, om bijvoorbeeld de intensiteit van onderhoud en/of het onderhoudsniveau aan te passen.

Oeverbescherming  Compagnonsvaart

Wat willen we bereiken?

In 2019 zijn we gestart met het opstellen van een integraal plan van aanpak voor de kademuur langs een deel van de Schoterlandse Compagnonsvaart. Het betreft hier het deel van De Knipe tot Bontebok. We willen een structurele oplossing voor een goede grondkering, waarbij we ook de afstroming van water borgen. Volgens de bestuurlijke afspraak betaalt de gemeente 80% van de  kosten en het Wetterskip Fryslân 20%.

Wat gaan we daarvoor doen?

We schrijven het plan van aanpak uit in een uitvoeringsplan. De onderzoeken worden in 2019 afgerond. De uitvoering staat gepland voor 2020. De voorgenomen aanpak is het plaatsen van een stalen damwand met een voorhang van hout of steen. In het vastgestelde 'Kwaliteitsplan kapitaalgoederen' is hiervoor dekking in de vorm van een (vervangings)investeringskrediet.

Ligplaatsenbeleid en baggerdiepte

Wat willen we bereiken?

Ligplaatsen zijn kostendekkend en beheerbaar.

Wat gaan we daarvoor doen?

Bij onderhoud of renovatie van de ligplaats of herziening van overeenkomsten voor ligplaatsen (natuurlijke momenten) bekijken we in overleg of en hoe we de ligplaats kostendekkend en beheersbaar kunnen maken. Situaties kunnen verschillen en dat vraagt om maatwerk. We betrekken hierbij de kosten voor beheer en onderhoud van de ligplaatsen (baggeren/op diepte houden en onderhoud kade/oever) die in 2019 inzichtelijk zijn gemaakt.
Daarnaast leggen we u nog een beleidskeuze voor rond het bereikbaar houden van ligplaatsen achter woningen.

Onderhoudsplan stedelijk water

Wat willen we bereiken?

We hebben het onderhoud van de watergangen in het stedelijk gebied overgenomen van het Wetterskip Fryslân. Hiervoor ontvangen wij een vergoeding. We nemen die vergoeding in 2020 op basis van de overeenkomst onder de loep.

Wat gaan we daarvoor doen?

Naast de vergoeding voor het uitmaaien van de watergangen leggen we een vergoeding voor het baggeren vast. Daarnaast maken we afspraken met het waterschap over het wegwerken van achterstallig baggeronderhoud. De financiële consequenties hiervan leggen we u ter vaststelling voor.

Bestaande bouw

Wat willen we bereiken?

Incidenten in het (recente) verleden geven aanleiding om met name de brand- en constructieve veiligheid van bestaande bouwwerken tegen het licht te houden. We hebben de ambitie en de behoefte om hier meer aandacht aan te besteden.

Wat gaan we daarvoor doen?

We doen steekproeven bij risicovolle gebouwen. Zo krijgen we inzicht in de bouwkundige kwaliteit van deze gebouwen. Op basis van de uitkomsten adviseren wij u over passende vervolgacties.

Fonds vitale kernen

Wat willen we bereiken?

In 2017 heeft u het Fonds vitale kernen ingesteld voor toekomstige aanpassingen en investeringen in de centra van Heerenveen, Jubbega en Akkrum. De opbouw van het fonds liep op van € 100.000 in 2018 naar € 250.000 in 2019, € 500.000 in 2020 en € 1.000.000 in 2021. Op dit moment lopen verschillende processen voor (her)inrichtingsplannen van centra. Bijvoorbeeld G1000-Heerenveen, participatietraject Jubbega en herstructurering in Akkrum. Wij verwachten niet dat de centrumplannen leiden tot kapitaallasten in 2020. Dit betekent dat de jaarschijf 2020 kan vervallen. We zullen de investeringen in de betreffende centra betrekken bij de investeringsagenda die we in het kader van de perspectiefnota 2020 opzetten.

Wat gaan we daarvoor doen?

Het laten vervallen van de jaarschijf 2020 geeft een eenmalige besparing van € 100.000. In het meerjarenperspectief blijven onderstaande financiële middelen over om kapitaallasten te dekken:

  • 2021: €   250.000
  • 2022: €   500.000
  • 2023: € 1.000.000

Versterken van recreatie en toerisme

Brugbediening op afstand en overname Hooivaartbrug

Wat willen we bereiken?

Rijkswaterstaat wil de Hooivaartsbrug overdragen aan de gemeente Heerenveen.
De brug ligt op gemeentelijk grondgebied en in een gemeentelijke weg. De gemeente Heerenveen staat daarom niet onwelwillend tegenover overdracht. We zijn in overleg met Rijkswaterstaat en onderzoeken samen de mogelijkheid van overdracht. We vinden het belangrijk dat de brug in goede staat is en het toekomstig onderhoud is geborgd.

De Provincie Fryslân is initiatiefnemer van het op afstand bedienen van de Warrebrug, in de vaarroute 'Hooivaart'. In dezelfde vaarroute liggen de Poolsbrug (gemeente) en de Hooivaartsbrug (Rijkswaterstaat). De gemeente Heerenveen en Rijkswaterstaat kunnen meeliften met het initiatief van de provincie en ook deze bruggen op afstand laten bedienen vanuit de centrale bedienpost in Leeuwarden (Swettehûs).
Aanpassing van de brugbediening is noodzakelijk. Brugbediening met 'scanners' is vanuit het oogpunt van veiligheidheid niet meer toegestaan. Brugbediening zonder brugwachters bij de bruggen is efficiënter dan de bruggen weer permanent te bemensen met brugwachters. Rijkswaterstaat betaalt de aanpassing van de brugbediening van de Hooivaartsbrug. De inkoop bij de provincie van brugbediening op afstand kost op dit moment structureel € 30.000. Om de bruggen op afstand te kunnen bedienen, is de aanleg van een glasvezelnetwerk noodzakelijk.

Wat gaan we daarvoor doen?

  • Gezamenlijk met Rijkswaterstaat een plan van aanpak en een overdrachtsdocument opstellen.
  • Samen met de provincie een overeenkomst sluiten voor de realisatie van het glasvezelnetwerk.

Mogelijk maken van aansprekende sport- en cultuurevenementen

Sportieve en culturele evenementen in Heerenveen

Wat willen we bereiken?

We willen Heerenveen op de kaart zetten met (internationale) sportieve en culturele evenementen. Dat doen we samen met onze sportieve en culturele partners, samenwerkingsverband Heerenveen ’n Gouden Plak en ons netwerk. In het hoofdlijnenakkoord is budget beschikbaar gesteld voor het binnenhalen van dergelijke evenementen. Om toch de gestelde ambitie waar te kunnen maken, moeten we de uitvoering professionaliseren.

Wat gaan we daarvoor doen?

We onderzoeken hoe we een projectorganisatie kunnen bouwen met onze partners. Ons doel is om Heerenveen als sportieve en vitale gemeente op de kaart te zetten. Hierbij zetten we in op zowel het binnenhalen van (grootschalige en sportieve) evenementen als het professionaliseren en structureren van de uitvoering.

Geschikte, veilige en betaalbare huisvesting voor iedereen

Huisvestingsbeleid, afspraken en monitoring

Wat willen we bereiken?

Samen met partners zoals woningbouwverenigingen stellen we ons huisvestingsbeleid op. Op die manier kunnen we goed inspelen op wat nodig is. We proberen dit goed te beheersen door het maken van afspraken met corporaties en provincie.

Wat gaan we daarvoor doen?

  • Jaarlijks maken we afspraken met de corporaties over betaalbaarheid en beschikbaarheid van (sociale huur)woningen en zorg (prestatieafspraken en woningbouwprogrammering).
  • We maken contingentafspraken met de provincie over (het aantal) te bouwen woningen.